Natural sciences

Nobel z chemii za molekularne nożyce do cięcia DNA

— Redakcja
share on twitter share on facebook share on linkedin send by email print
Dr hab. Sylwia Studzińska, prof. UMK
fot. Andrzej Romański

Dzięki metodzie edycji genomu, za którą Emmanuelle Charpentier i Jennifer A. Doudna dostały tegoroczną Nagrodę Nobla z chemii, można tworzyć rośliny o zwiększonej odporności na pleśń, szkodniki i suszę – tłumaczy dr hab. Sylwia Studzińska, prof. UMK z Wydziału Chemii.

Edycja genomu pozwala na wprowadzanie precyzyjnych zmian w DNA organizmów. Modyfikacje te w najprostszym ujęciu polegają na cięciu DNA, wycinaniu jego fragmentów lub wstawianiu nowych. Metoda "nożyc molekularnych" (CRISPR), opracowana przez noblistki, daje możliwość aktywowania lub dezaktywowania konkretnego fragmentu DNA w żywych komórkach.

Emmanuelle Charpentier i Jennifer A. Doudna
Fot. Niklas Elmehed/Nobel Media

Z metody tej korzystają już laboratoria na całym świecie. Została wykorzystana do tworzenia roślin o zwiększonej odporności na pleśń, szkodniki, suszę. Dzięki temu być może możliwe będzie ograniczenie zużycia pestycydów. W rolnictwie metoda "nożyc molekularnych" została zastosowana także m.in. w uprawie soi i rzepaku o zwiększonej zawartości kwasów tłuszczowych, dzięki czemu pozyskiwany olej ma zdrowszy skład. Naukowcy posługują się tą metodą także do prób wyeliminowania wirusa HIV z DNA komórek ludzkich. Podobnych przykładów wykorzystania CRISPR jest wiele. Niektóre z nich wzbudzają kontrowersje etyczne, jak użycie "nożyc molekularnych" do dokonywania modyfikacji w genomie człowieka, które będą przekazywane kolejnym pokoleniom.

Tegoroczną Nagrodą Nobla z chemii ekscytuję się szczególnie mocno z dwóch powodów – mówi prof.  Sylwia Studzińska z Katedry Chemii Środowiska i Bioanalityki UMK.

- Tegoroczną Nagrodą Nobla z chemii ekscytuję się szczególnie mocno z dwóch powodów – mówi prof.  Sylwia Studzińska z Katedry Chemii Środowiska i Bioanalityki UMK. -  Po pierwsze, tematyka badań jest mi bliska, a metoda "nożyc molekularnych" może doprowadzić za kilkanaście lub kilkadziesiąt lat do skutecznego leczenia chorób genetycznych, które nie są tak powszechne jak np. choroby układu krwionośnego i pieniądze na ich leczenie są mniejsze. Po drugie, po raz pierwszy w historii Nagrodę Nobla z chemii dostają dwie kobiety w jednym roku. Pomijam już fakt, że dotychczas tylko pięć kobiet było laureatkami tego prestiżowego wyróżnienia w tej dziedzinie. Mam nadzieję, że każda młoda chemiczka będzie czerpać z tego siłę na swojej naukowej drodze podczas wszystkich wzlotów i upadków.

fot. Andrzej Romański

 

Cały czas trwają badania nad wykorzystaniem CRISPR w leczeniu chorób uwarunkowanych genetycznie (m.in. dystrofii mięśniowej, mukowiscydozy) oraz chorób nowotworowych. Z pewnością będą one trwały jeszcze wiele kolejnych lat, ale mają dużą szansę na zakończenie się sukcesem i wprowadzeniem nowych leków, zwłaszcza w terapii genowej. -  Być może zastosowanie metody CRISPR pozwoli także pośrednio na ratowanie gatunków zagrożonych wyginięciem – mówi prof. Studzińska. - Możliwości jest tak wiele, że metoda Charpentier i Doudna z pewnością doprowadzi do kolejnych ważnych odkryć w nauce.

share on twitter share on facebook share on linkedin send by email print

Related articles

Dr Karska o Noblu za najciemniejsze sekrety Wszechświata

Diamentowy Grant na ulepszenie upraw łubinu


PETstop: mikroorganizmy na wojnie z plastikiem

Article contains a clip
On Nicolaus Copernicus University web pages „cookies” are used. On use of cookies read in Privacy policy.
Cookies settings
On Nicolaus Copernicus Pages "cookies" are used in accord with our Privacy policy. We use "cookies" to improve functionality of our web page. Collected data are anonymized and are used to statistic and analytic purposes, for better adjusting content to user preferences and increase of quality. To approach this goal we use Google Analytics, CUX i Facebook Pixel to. Below we give you the ability of turning on/off this tools.
  on/off
Google Analitics

We use analytic tool Google Analytics, which give us information about user visits on our service (visited pages, navigation path, time of visit)

CUX

We use analytic tool CUX to regisiter visits on NCU News.

Facebook Pixel

We use marketing tool Facebook Pixel, to collect information about user visits and viewed pages.