Życie kampusu [2026-11-05]

Badawczy kierunek bez zmian

— Redakcja

– Budowa pełnoprofilowego, europejskiego uniwersytetu badawczego pozostaje strategicznym kierunkiem rozwoju naszej uczelni – zapewnia dr hab. Adam Kola, prof. UMK, prorektor ds. nauki, komentując wyniki konkursu IDUB 2.0.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ogłosiło rozstrzygnięcie drugiej edycji programu "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza" (IDUB). Status uczelni badawczej i zwiększenie subwencji o 10 proc. uzyskało dziesięć uczelni: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Politechnika Gdańska, Politechnika Śląska, Politechnika Warszawska, Politechnika Wrocławska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Wrocławski.

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, beneficjent pierwszej edycji IDUB, uzyskał pozytywną ocenę przedstawionego planu rozwoju. Będzie korzystał ze ścieżki przewidującej dodatkowe finansowanie w wysokości 2 proc. subwencji w latach 2027–2032. Według obecnych wyliczeń oznacza to około 13,5 mln zł rocznie, a w ciągu sześciu lat – łącznie blisko 80,9 mln zł.

Środki te pozwolą UMK kontynuować rozwój badawczego profilu, wykorzystując doświadczenia i rozwiązania wypracowane w ostatnich latach. Dalsze działania będą odpowiadać na wyzwania stojące przed uczelnią: zmiany demograficzne i malejącą liczbę studentów, rosnące koszty działalności i ograniczenia finansowe, niepewność geopolityczną oraz rozwój nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji.

Konkurencja w konkursie była bardzo silna, a różnice punktowe, szczególnie między uniwersytetami o szerokim profilu – niewielkie. Wyniki wpisują się również w kierunek polityki naukowej, w której coraz większe znaczenie mają innowacyjność, rozwój technologii i ich zastosowania gospodarcze. Rośnie także rola współpracy i łączenia potencjału zespołów z różnych jednostek, uczelni i środowisk. Dla UMK oznacza to możliwość pełniejszego wykorzystania szerokiego profilu uczelni, łączącego badania podstawowe, nauki medyczne, humanistykę i nauki społeczne z rozwojem nowych technologii.

Podobne wyzwania podejmują uczelnie partnerskie w sieci YERUN. Ważną częścią tych działań jest współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym, samorządami i społecznościami lokalnymi, którą w ostatnich dwóch latach zintensyfikowaliśmy. Rozwój uniwersytetu opiera się dziś zarówno na relacjach wewnątrz wspólnoty akademickiej, jak i na trwałych partnerstwach regionalnych i międzynarodowych – tak tworzymy innowacyjny ekosystem akademicki.

Osiągnięcia i wnioski na przyszłość

Pierwsza edycja IDUB wzmocniła potencjał UMK w wielu obszarach: od badań i kształcenia przygotowującego do pracy naukowej przez rozwój zawodowy pracowników i przedsiębiorczość akademicką po współpracę z otoczeniem. W okresie realizacji programu uczelnia uzyskała trzy granty Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC). Wzrosła liczba projektów realizowanych w programach Horizon Europe i MSCA, publikacji w czołowych czasopismach i wydawnictwach naukowych oraz prac powstających we współpracy międzynarodowej. Rozwinęły się kompetencje pracowników wspierających badania, a studenci i doktoranci zyskali kolejne możliwości uczestnictwa w działalności naukowej.

Końcowa ocena realizacji IDUB 1.0 była pozytywna. Eksperci dostrzegli postępy w badaniach, umiędzynarodowieniu i kształceniu doktorantów oraz wyraźne przyspieszenie zmian w latach 2024–2025. Pozytywnie odnieśli się do wyłonienia nowej generacji Priorytetowych Obszarów Badawczych i powołania Instytutu Studiów Zaawansowanych. Rozwiązania te mają ułatwiać zespołom UMK udział w międzynarodowej współpracy badawczej i podejmowanie problemów istotnych dla społeczeństwa i gospodarki.

Ocena zawierała również istotne uwagi krytyczne. Tempo zmian instytucjonalnych było nierównomierne, szczególnie w pierwszej części programu. Wskazano potrzebę skuteczniejszego przekładania osiągnięć badaczy i zespołów na trwały potencjał całej uczelni. Dalszego rozwoju wymagają wsparcie badań, ścieżki kariery i kształcenie oparte na badaniach, a także współpraca między jednostkami akademickimi a administracją. Lepsze powiązanie tych obszarów ma ułatwiać codzienną pracę i realizację wspólnych przedsięwzięć.

Za osiągnięciami UMK stoją praca i zaangażowanie osób prowadzących badania, kształcących studentów i doktorantów oraz zapewniających codzienne funkcjonowanie uczelni. Wszystkim należą się podziękowania. Naszą odpowiedzialnością jako władz jest tworzenie warunków, w których ten wysiłek może przynosić coraz lepsze rezultaty – mówi dr hab. Adam Kola, prof. UMK, prorektor ds. nauki. – Przyspieszenie zmian w latach 2024–2025 daje nam podstawę do dalszego działania. Chcemy wspólnie rozwijać rozwiązania, które ułatwiają pracę, usprawniają podejmowanie decyzji i pozwalają realizować pomysły powstające w różnych częściach uniwersytetu.

Rozwój profesjonalnego systemu wsparcia obejmuje powołanie Działu Wsparcia Badań i Projektów w części toruńskiej oraz Centrum Wsparcia Badań Klinicznych w Collegium Medicum, a także zmiany w Centrum Przedsiębiorczości Akademickiej i Transferu Technologii. Uczelnia rozwija kompetencje kadry wspierającej przygotowanie i realizację projektów oraz wprowadza role menedżerów nauki. Działania te mają ułatwiać pozyskiwanie finansowania zewnętrznego i odciążać badaczy w obsłudze projektów. Rozwijaliśmy także szerokie wsparcie pracowników, zarówno naukowych, jak i administracji, a także współpracę międzynarodową i jej obsługę w uczelni.

Dalszy rozwój obejmie również kształcenie oparte na badaniach, mentoring i udział studentów oraz doktorantów w pracy zespołów naukowych. Towarzyszyć mu będą działania wspierające rozwój zawodowy pracowników akademickich i administracyjnych, mobilność międzynarodową oraz współpracę z otoczeniem. Łącznie mają one tworzyć warunki do rozwoju naukowego na różnych etapach kariery i wzmacniać jakość pracy całej uczelni.

Uniwersytet tworzymy wspólnie, pełniąc różne role i wnosząc różne doświadczenia. Dlatego zależy nam na rozmowie o potrzebach, przejrzystych zasadach i wzajemnym szacunku. Rozwój badawczego profilu UMK powinien dawać całej wspólnocie możliwość współtworzenia zmian oraz dostęp do wsparcia odpowiadającego charakterowi jej pracy. Tak budujemy zaufanie i warunki, w których można planować swoją przyszłość na uczelni – podkreśla prorektor ds. nauki.

Fundamenty dalszego rozwoju

Współczesna nauka rozwija się dzięki wymianie wiedzy i współpracy ponad granicami dyscyplin. Pozwala podejmować problemy ważne dla społeczeństwa oraz wypracowywać rozwiązania wspólnie z osobami i środowiskami, których one dotyczą. Takiej współpracy ma służyć Instytut Studiów Zaawansowanych (ISZ), powołany w 2025 roku jako stała jednostka UMK, co było odpowiedzią na wnioski z ewaluacji śródokresowej IDUB. Zadaniem ISZ jest łączenie zespołów, wspieranie pracy badawczej na wydziałach i ułatwianie realizacji wspólnych projektów.

Zależy nam, aby rozwój badawczego profilu UMK opierał się na przejrzystych zasadach i dawał możliwość uczestnictwa całej wspólnocie uczelni. Nowe konkursy, w granicach dostępnych środków, będziemy przygotowywać we współpracy z przedstawicielami dyscyplin, uwzględniając specyfikę ich badań i potrzeby rozwojowe. Będziemy systematycznie oceniać skuteczność programów i udzielanego wsparcia, a na tej podstawie dostosowywać ich formułę. Ma to wspierać rozwój dyscyplin i wzmacniać ich pozycję naukową, również w perspektywie kolejnych ewaluacji. Naszym priorytetem jest szeroki, inkluzywny model rozwoju, oparty na jakości naukowej i równym dostępie do możliwości jej rozwijania, angażujący osoby pracujące, doktoranckie i studiujące – zapowiada prorektor ds. nauki.

– Kolejnym priorytetem jest zwiększenie skuteczności pozyskiwania środków zewnętrznych, zwłaszcza europejskich. W kolejnych latach będziemy rozwijać systemowe wsparcie od pomysłu badawczego przez przygotowanie wniosku po realizację i rozliczenie projektu. Obejmie ono pomoc merytoryczną i administracyjną, a w przypadku nieuzyskania finansowania również analizę recenzji, poprawę wniosku i przygotowanie do ponownego aplikowania. Zależy nam, aby pracownicy mieli warunki do podejmowania prób, rozwijania pomysłów i korzystania ze zdobytych doświadczeń. Wsparcie uczelni powinno towarzyszyć im także wtedy, gdy na finansowanie trzeba pracować dłużej niż przez jeden konkurs – dodaje.

Strategicznym celem UMK pozostaje budowa uniwersytetu badawczego o silnej pozycji międzynarodowej, który rozwija talenty, skutecznie wspiera naukę i aktywnie uczestniczy w zrównoważonym rozwoju województwa kujawsko-pomorskiego. Realizacji tego celu służy również współpraca w sieci YERUN i sojuszu YUFE. Wynik konkursu IDUB 2.0 zmienia możliwości finansowania tej transformacji, ale nie jej zasadniczy kierunek.