Nauki ścisłe [2026-03-31]

Fizycy w europejskiej sieci

— Redakcja

Projekt NICEST (Network for Innovative Comb-based Spectroscopy Training), współtworzony przez Instytut Fizyki UMK, otrzymał finansowanie w ramach prestiżowego programu Sieci Doktoranckich Marie Skłodowska-Curie (MSCA-DN), uzyskując najwyższą możliwą ocenę: 100 na 100 punktów.

Tak wysoka nota wystawiona przez ekspertów Komisji Europejskiej potwierdza unikalność i doskonałość naukową projektu, który ma zrewolucjonizować wysokoprecyzyjną spektroskopię molekularną.

Inicjatywa Network for Innovative Comb-based Spectroscopy Training realizowana jest przez konsorcjum czołowych europejskich ośrodków badawczych i partnerów przemysłowych z Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Austrii, Polski i Włoch. Koordynatorką projektu jest prof. Lucile Rutkowski z Instytutu Fizyki w Rennes.

Wkład UMK

Projekt NICEST odpowiada na jedno z najważniejszych wyzwań współczesnej chemii fizycznej i astrofizyki: zapotrzebowanie na narzędzia spektroskopowe, które są jednocześnie szerokopasmowe, wysoce czułe i zdolne do ekstremalnej rozdzielczości spektralnej. Aby to osiągnąć, sieć wykorzysta optyczne grzebienie częstotliwości – te same "optyczne linijki", które są fundamentem działającego w Toruniu Polskiego Optycznego Zegara Atomowego.

W Instytucie Fizyki UMK pracami w ramach projektu kierować będzie grupa badawcza dr. hab. Piotra Masłowskiego, prof. UMK. Toruński zespół jest międzynarodowo ceniony za wiedzę ekspercką w zakresie spektroskopii z grzebieniem częstotliwości optycznych wzmocnionej wnęką optyczną. W ramach konsorcjum NICEST nasi naukowcy będą uczestniczyć w:

• rozwoju zaawansowanej aparatury fotonicznej służącej do detekcji gazów śladowych i nietrwałych gatunków molekularnych;
• dostarczaniu danych wzorcowych do monitoringu atmosfery i modelowania astrofizycznego;
• szkoleniu doktorantów w międzynarodowym interdyscyplinarnym środowisku.

Przyszłości fotoniki

Sieć przeszkoli łącznie 11 doktorantów w całej Europie. Młodzi naukowcy będą pracować na styku fizyki laserów, fizyki molekularnej i data science. Dzięki mobilności między instytucjami partnerskimi, w tym UMK w Toruniu oraz licznymi partnerami przemysłowymi, kandydaci zdobędą umiejętności niezbędne do kierowania kolejną generacją europejskich innowacji w dziedzinie czystej energii, diagnostyki klimatycznej i eksploracji kosmosu.

Jak podkreślają twórcy projektu, NICEST ma na celu nie tylko rozwój fizyki fundamentalnej – to również strategiczny krok w stronę europejskiego przywództwa w zielonych technologiach. Poprawiając zdolność do monitorowania reakcji chemicznych w czasie rzeczywistym, projekt wspiera:

• dekarbonizację poprzez poprawę wydajności niskoemisyjnych procesów przemysłowych;
• naukę o klimacie dzięki dostarczeniu dokładniejszych narzędzi do monitoringu atmosfery;
• astrochemię poprzez pomoc w dekodowaniu historii chemicznej wszechświata poprzez bardziej precyzyjną analizę widm astronomicznych.