Życie kampusu [2026-03-06]

Kreatywne serce miasta i uczelni

— Marcin Behrendt

Dzielnica kreatywna ciągnąca się od Parku Miejskiego na Bydgoskim Przedmieściu po klub Od Nowa z przewodnią rolą zrewitalizowanej zajezdni tramwajowej MZK – władze Torunia i Uniwersytetu Mikołaja Kopernika przedstawiły założenia projektu ISKRA.

ISKRA, czyli Inicjatywa Sztuki, Kreatywności i Rozwoju Architektonicznego, ma być unikalnym ekosystemem, w którym kultura, sztuka i gastronomia spotkają się z biznesem, oferując mieszkańcom przestrzeń do organizowania wydarzeń, kreatywnej pracy i codziennych spotkań. Jego sercem ma być zrewitalizowany teren zajezdni tramwajowej przy ul. Sienkiewicza. To właśnie tu planowane są: sala koncertowa i hala targowa, strefa gastronomiczna, miejsca na pracownie artystyczne i startupy.

– ISKRA ma być architektonicznym i społecznym laboratorium miasta przyszłości, miejscem, w którym kultura, edukacja, innowacja i życie codzienne funkcjonują wspólnie – mówi Maciej Kuras, główny architekt miasta i autor koncepcji zaprezentowanej w piątek podczas konferencji w klubie Od Nowa. – Nie tworzymy kolejnej instytucji. Projektujemy strukturę miejską, która łączy ludzi, idee i przestrzeń. Wybór zajezdni i osi ul. Sienkiewicza nie jest przypadkowy. To fragment miasta o wysokiej pojemności urbanistycznej, z istniejącą infrastrukturą kultury, edukacji i funkcji sąsiedzkich.

W tę przestrzeń wpisany jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika z siedzibą Wydziału Sztuk Pięknych, dawnym budynkiem Katedry Rzeźby i klubem Od Nowa. Dr hab. Joanna Kucharzewska, prof. UMK, prorektorka ds. promocji i współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym zwróciła uwagę na oś kultury, nauki i sztuki, którą tworzy ul. Sienkiewicza: idąc z lasku na Bielanach w stronę Parku Miejskiego, mijamy m.in. budynki dawnego kolegium nauczycielskiego, tzw. preparand nauczycielskich, czyli szkół przygotowawczych, zajezdni i szkoły powszechnej zlokalizowanej przy ul. Sienkiewicza 6/8.

Mamy tutaj genius loci, czyli ducha miejsca, którego powinniśmy hołubić, czcić i zrobić w tej przestrzeni coś naszego, dla nas – mówi prof. Joanna Kucharzewska. – W lutym 2022 r., gdy byłam dziekanem Wydziału Sztuk Pięknych, wspólnie z architektką z naszego wydziału Beatą Piaskowską i prodziekanką dr Karoliną Zimną-Kawecką przygotowałyśmy projekt rewitalizacji budynku przy ul. Sienkiewicza 6/8. Miałyśmy pomysł na wielofunkcyjną przestrzeń, którą teraz możemy rozszerzyć o zajezdnię. Na tym obszarze powinien powstać ośrodek edukacji kulturalnej z ofertą zajęć dla słuchaczy uniwersytetu dziecięcego, trzeciego wieku, a także rożnych kursów szkoleń i studiów podyplomowych oraz galeria, nad którą pieczę mogliby sprawować pracownicy Wydziału Sztuk Pięknych.

Dr. hab. Adam Kola, prof. UMK, prorektor ds. nauki mówił m.in. o problemie drop outu, czyli rezygnacji ze studiów przed uzyskaniem dyplomu, z którym mierzą się uczelnie na całym świecie. To wspólne wyzwanie dla miasta i uniwersytetu. Wiele osób wyjeżdża w czasie studiów do większych ośrodków, szukając nowych atrakcyjnych miejsc i dobrze płatnej pracy. Dzielnica kreatywna mogłaby zapewnić im jedno i drugie. – Poza tym obserwujemy obecnie społeczny kryzys nauki w wymiarze globalnym – mówił prof. Adam Kola. – Musimy szukać nowego języka komunikacji, by pokazywać, co odkrycia naukowe dają społecznie. Sztuka jest świetnym narzędziem do tego, żeby mówić o nauce, o odkryciach naukowych w taki sposób, żeby to było atrakcyjne dla ludzi. Jako duży, szerokoprofilowy uniwersytet mamy taki potencjał i musimy go wykorzystać dla dobra naszego miasta.  

Prof. dr hab. Maria Lewicka z Katedry Psychologii Społecznej i Środowiskowej w Instytucie Psychologii UMK, która w czasie swojej kariery naukowej przebadała mieszkańców dziesiątków miast, zauważyła, że ci ze średnich ośrodków, takich jak Toruń, wskazują na brak dobrej pracy i na to, że w ich mieście "nie ma co robić". – Zajezdnia ma być takim miejscem, taką przestrzenią, w której nikt na nudę nie powinien narzekać – zapewnia prof. Maria Lewicka.

O tym, jak finalnie będzie wyglądała ISKRA, zdecydują wszyscy zainteresowani. – Zajezdnia jest tylko punktem wyjścia, takim realnym, bo w drugiej połowie 2029 r. zmieni lokalizację i jej budynki trzeba będzie zrewitalizować i zagospodarować – tłumaczy prezydent Torunia Paweł Gulewski. – Warianty rozwoju tego miejsca tak naprawdę będą zależały od ludzi, którzy w tej przestrzeni będą funkcjonowali: mieszkańców, studentów, przedsiębiorców i gości. Jestem przekonany, że pod koniec konsultacji dojdziemy do wspólnego mianownika, co wpłynie na projekt funkcjonalny tego miejsca.