Portal informacyjny
Życie kampusu
Miniatura dla naszych uczonych
Sześcioro badaczy i badaczek z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu znalazło się na listach rankingowych konkursu Miniatura 10. Łącznie na rozwój projektów naukowców z UMK Narodowe Centrum Nauki przeznaczyło ponad 290 tys. zł.
Miniatura to konkurs Narodowego Centrum Nauki dla młodych naukowców z polskich jednostek badawczych, którzy uzyskali stopień doktora nie wcześniej niż 1 stycznia 2014 roku. Można w nim wnioskować o dofinansowanie od 5 do 50 tys. zł na wyjazdy badawcze, przeprowadzenie badań wstępnych i kwerend oraz wsparcie mentoringowe w przygotowaniu projektu badawczego, który laureat Miniatury planuje złożyć w kolejnych, większych konkursach grantowych NCN.
Dotychczas na stronie NCN opublikowano trzy listy laureatów dla wniosków złożonych w lutym, marcu i kwietniu, a w ciągu całego roku ogłoszonych zostanie łącznie sześć rankingów. W tegorocznej edycji konkursu do tej pory granty przyznano sześciorgu naukowcom z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, którzy będą realizować badania wstępne lub pilotażowe.
- Dr Natalia Mucha z Katedry Fizjologii Roślin i Biotechnologii Wydziału Nauk Biologicznych i Weterynaryjnych otrzymała grant na projekt pn. "W blasku miejskich świateł: odpowiedź fizjologiczna, molekularna i ultrastrukturalna dzikich gatunków lucerny (Medicago sp) na zanieczyszczenie sztucznym światłem nocnego nieba".
Zanieczyszczenie nocnego nieba sztucznym światłem to istotny czynnik antropogeniczny, który zaburza funkcjonowanie organizmów w środowisku zurbanizowanym. W życiu roślin światło pełni zarówno funkcję troficzną, jak i regulacyjną – jako źródło informacji synchronizuje procesy morfogenetyczne. Kluczowym aspektem działania światła jest fotoperiod. Sztuczna nocna iluminacja desynchronizuje regulowany fotoperiodem przebieg faz rozwojowych roślin.
W ramach planowanych badań zostanie zaprojektowany układ eksperymentalny, który umożliwi kompleksowe wyjaśnienie tego zjawiska. Projekt przenosi punkt ciężkości na miejskie rośliny ruderalne, które stanowią ważny, a dotąd rzadko analizowany pod kątem presji świetlnej, komponent flory miejskiej. Wykorzystując specyfikę stref o zróżnicowanej skali zanieczyszczenia światłem w obrębie kampusu UMK, zostanie opracowany nowy model reakcji roślin na stres świetlny w warunkach in situ. Na badania NCN przeznaczyło 48 290 zł.
- Dr Marta Hałas-Wiśniewska z Katedry Histologii i Embriologii Wydziału Lekarskiego otrzymała grant na projekt pn. "Kontekstowo-zależna rola paksyliny w regulacji potencjału metastatycznego raka szyjki macicy – badania in vitro".
Projekt naukowy dotyczy roli paksyliny (PXN) – białka adaptorowego ognisk adhezji, zaangażowanego w reorganizację cytoszkieletu oraz migrację i inwazję komórek. Rak szyjki macicy pozostaje jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych u kobiet, a za ponad 90 proc. zgonów pacjentek odpowiada proces metastazy, czyli tworzenia przerzutów. Celem projektu jest identyfikacja i charakterystyka mechanizmów molekularnych, poprzez które zmiany poziomu ekspresji paksyliny wpływają na zdolność komórek nowotworowych do migracji, inwazji i tworzenia przerzutów – ze szczególnym uwzględnieniem szlaków sygnałowych FAK/Src, PI3K/AKT, MAPK/ERK oraz Rho GTPaz.
Badania będą prowadzone na komercyjnie dostępnych liniach komórkowych raka szyjki macicy o różnym statusie HPV. W dłuższej perspektywie ich wyniki mogą przyczynić się do opracowania nowych podejść terapeutycznych ukierunkowanych na modulację paksyliny i związanych z nią szlaków sygnałowych. Dofinansowanie badań z NCN to 49 995 zł.
- Dr Magdalena Obieziurska-Fabisiak z Katedry Chemii Organicznej Wydziału Chemii otrzymała grant na projekt pn. "Rozpuszczalne w wodzie pochodne benzizoselenazolonu posiadające trwałe wiązania Se-S jako bioaktywne modulatory procesów redoks".
Celem projektu jest weryfikacja nowej koncepcji projektowania stabilnych pochodnych benzoizoselenazolonu zawierających wiązanie selen–siarka (Se–S) oraz ocena ich potencjału jako regulatorów procesów oksydoredukcyjnych. Zaburzenia homeostazy redoks odgrywają kluczową rolę w rozwoju wielu chorób, w tym nowotworów i schorzeń neurodegeneracyjnych, dlatego poszukiwanie nowych związków zdolnych do selektywnej modulacji tych procesów stanowi istotny kierunek współczesnej chemii bioorganicznej i medycznej. Selenoorganiczne pochodne benzoizoselenazolonu wykazują szerokie spektrum aktywności biologicznej oraz zdolność do naśladowania aktywności peroksydazy glutationowej. Jednocześnie wiązanie Se–S, będące ważnym elementem biologii redoks, pozostaje wyjątkowo słabo poznane w stabilnych układach chemicznych ze względu na swoją wysoką reaktywność. W efekcie liczba dobrze scharakteryzowanych związków zawierających ten motyw jest bardzo ograniczona, co utrudnia badania zależności pomiędzy strukturą chemiczną, reaktywnością redoks i aktywnością biologiczną.
Badania prowadzone w ramach projektu umożliwią zweryfikowanie wykonalności zaproponowanej strategii syntezy oraz dostarczą pierwszych danych dotyczących zależności pomiędzy strukturą chemiczną, stabilnością wiązania Se–S i aktywnością biologiczną. Wyniki pozwolą ocenić potencjał tej nowej klasy związków oraz stworzą podstawy do przygotowania pełnoskalowego projektu badawczego poświęconego mechanizmom działania organoselenowych regulatorów procesów redoks. Na ten cel NCN przeznaczył 49 500 zł.
- Dr Adrian Krajewski z Katedry Histologii i Embriologii Wydziału Lekarskiego otrzymał grant na projekt pn. "Immunomodulacyjna rola receptorów TRPM8 w czerniaku złośliwym – badania in vitro".
Działanie naukowe poświęcone jest roli receptora TRPM8 – białka kanału jonowego – w kontrolowaniu agresywności czerniaka oraz w modulacji odpowiedzi immunologicznej. Czerniak złośliwy należy do nowotworów silnie immunogennych, które mimo aktywności układu odpornościowego potrafią nieprzerwanie rosnąć. Badania sprawdzą, w jaki sposób wyciszenie TRPM8 wpływa na proliferację komórek, ekspresję markerów agresywności oraz na białka istotne dla strategii leczenia czerniaka, takie jak PD-1 i PD-L1.
Wstępne analizy oparte na publicznie dostępnych danych (m.in. projekt TCGA) wykazały, że wysoka ekspresja TRPM8 koreluje z dłuższym przeżyciem pacjentów oraz ze zmianami w mikrośrodowisku guza. Wyniki projektu mają dostarczyć pierwszych dowodów mechanistycznych i stać się podstawą kolejnych wniosków grantowych, w tym do NCN i instytucji międzynarodowych. Na realizację badań przeznaczono grant w wysokości 49 500 zł.
- Dr Roland Wesołowski z Katedry Biologii i Biochemii Medycznej Wydziału Lekarskiego otrzymał grant na projekt pn. "Dynamika wydalania oraz molekularna heterogeniczność Blastocystis spp. jako źródło ograniczeń wykrywalności – badanie pilotażowe".
Blastocystis spp. jest jednym z najczęściej wykrywanych eukariotycznych mikroorganizmów zasiedlających przewód pokarmowy człowieka. Może jednak być wydalany nieregularnie, dlatego wyniki badań kolejnych próbek kału pobranych od tej samej osoby mogą się różnić. Ograniczenia stosowanych metod badawczych mogą w konsekwencji prowadzić do niedoszacowania częstości jego występowania. Nadal brakuje badań, które łączyłyby ocenę krótkoterminowej zmienności wydalania Blastocystis z analizą jego zróżnicowania genetycznego.
Celem projektu dr. Wesołowskiego jest ilościowa i jakościowa charakterystyka zmienności wydalania Blastocystis spp. w cyklu kilkudniowym oraz ocena, czy heterogeniczność genetyczna tego mikroorganizmu, w tym występowanie różnych subtypów, wpływa na jego wykrywalność. Pobrane próbki zostaną poddane analizie z wykorzystaniem uzupełniających się metod: mikroskopii bezpośredniej, hodowli in vitro oraz metod molekularnych obejmujących analizę fragmentu genu 18S rRNA Blastocystis. W wybranych przypadkach, szczególnie w razie rozbieżności pomiędzy wynikami poszczególnych metod, przeprowadzona zostanie dodatkowa, pogłębiona analiza metodą nested PCR.
Badanie ma charakter pilotażowy, a NCN przeznaczyło na ten cel 46 585 zł. Uzyskane wyniki pozwolą lepiej poznać biologiczne i molekularne uwarunkowania wykrywalności Blastocystis spp., oszacować znaczenie obserwowanej zmienności oraz przygotować założenia do większego projektu badawczego.
Projekt stanowi rozwinięcie doświadczeń i kompetencji zdobytych przez dr. Rolanda Wesołowskiego podczas krótkoterminowej misji naukowej – Short-Term Scientific Mission – w Laboratory of Molecular and Evolutionary Parasitology na University of Kent, zrealizowanej w ramach COST Action CA21105 "Blastocystis under One Health". Założenia badania zostaną przedstawione międzynarodowemu środowisku naukowemu podczas 5th International Blastocystis Conference, która odbędzie się 2–4 września 2026 r. w La Lagunie na Wyspach Kanaryjskich w Hiszpanii.
- Dr Dorota Nemecz z Katedry Biochemii Wydziału Nauk Biologicznych i Weterynaryjnych zrealizuje projekt "Badanie podjednostki α5 jako celu regulacyjnego modulacji receptora α4β2 nAChR". Na badania NCN przeznaczyło 49 830 zł. Szczegółowy opis projektu zostanie uzupełniony w późniejszym terminie.
