Nauki społeczne [2026-10-30]

Samorządność akademicka w centrum uwagi

— Redakcja

Jak rozwijała się samorządność doktorancka w Polsce i jakie wyzwania stoją dziś przed reprezentantami społeczności akademickiej? Tym zagadnieniom poświęcono publikację wydaną z okazji jubileuszu Krajowej Reprezentacji Doktorantów, współredagowaną przez osoby zatrudnione na UMK, oraz ogólnopolską konferencję zorganizowaną na naszej uczelni.

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu od lat angażuje się w rozwój samorządności akademickiej, wspierając aktywność studentów i doktorantów oraz ich udział w życiu uczelni. Przedstawiciele społeczności UMK działają również w ogólnopolskich organizacjach reprezentujących środowisko akademickie. Kontynuacją tych działań są dwie październikowe inicjatywy – publikacja dokumentująca historię samorządności doktoranckiej w Polsce oraz konferencja poświęcona jej współczesnym wyzwaniom i perspektywom rozwoju.

Dwie dekady samorządności

Nakładem Wydawnictwa Adam Marszałek ukazała się monografia "20 lat samorządności doktoranckiej w Polsce", przygotowana z okazji jubileuszu Krajowej Reprezentacji Doktorantów (KRD). W gronie redaktorów publikacji znaleźli się dr Anna M. Kola z Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych UMK oraz radca prawny Wojciech Kiełbasiński, którzy są także autorami części poświęconej historii KRD, jej rozwojowi instytucjonalnemu oraz kształtowaniu się instytucji Rzecznika Praw Doktoranta KRD.

Publikacja przedstawia historię samorządności doktoranckiej w Polsce – od jej początków i kształtowania się podstaw prawnych po powstanie i rozwój Krajowej Reprezentacji Doktorantów – wyjaśnia dr Anna M. Kola.

– Autorzy analizują również praktyczne aspekty funkcjonowania samorządów, wyzwania związane z reprezentowaniem środowiska doktoranckiego oraz możliwe kierunki dalszego rozwoju samorządności. Perspektywę historyczną i prawną uzupełniają doświadczenia osób, które na przestrzeni lat angażowały się w działalność KRD – dodaje Wojciech Kiełbasiński.

Współredaktorami tomu są dr Barbara Pietrzyk-Tobiasz i Michał Klimczyk.

O przyszłości samorządności

W dniach 19–20 października na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu odbyła się ogólnopolska konferencja "Samorządność akademicka w Polsce – wyzwania reprezentacji studentów i doktorantów". Wydarzenie, zorganizowane przez Fundację Virtus Moralis, zgromadziło w Bibliotece Wydziału Prawa i Administracji UMK przedstawicieli środowiska akademickiego z całego kraju.

Wśród panelistów znaleźli się m.in. prof. dr hab. Zbigniew Marciniak (przewodniczący Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach 2018–2021, przewodniczący Państwowej Komisji Akredytacyjnej w latach 2005–2007 oraz były wiceminister edukacji narodowej i były wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego), dr hab. Monika Wałachowska, prof. UMK (prorektorka UMK ds. studenckich i kształcenia), dr hab. Adam Kola, prof. UMK (prorektor UMK ds. nauki), dr Robert Musiałkiewicz, prof. PANS (rektor Państwowej Akademii Nauk Stosowanych we Włocławku), dr Anna M. Kola (prodziekan ds. organizacyjnych i kształcenia Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych UMK) oraz dr hab. Patryk Tomaszewski, prof. UMK (rzecznik prasowy UMK).

Program konferencji obejmował sześć paneli dyskusyjnych oraz sesje prowadzone w formule open space, umożliwiającej uczestnikom aktywny udział w rozmowach i wymianę doświadczeń. Dyskutowano o prawnych podstawach samorządności akademickiej, znaczeniu reprezentacji studentów i doktorantów w systemie szkolnictwa wyższego i nauki oraz zasadach partnerskiej współpracy z władzami uczelni.

Ważne miejsce w debacie zajęły również kwestie przeciwdziałania wykluczeniu i nierównemu traktowaniu, wzmacniania wspólnoty akademickiej oraz zwiększania wpływu studentów i doktorantów na decyzje dotyczące funkcjonowania uczelni – podkreśla dr Anna M. Kola. – Uczestnicy zastanawiali się także nad przyszłością samorządności akademickiej w perspektywie 2030 roku.

– Konferencja była okazją nie tylko do podsumowania dotychczasowych doświadczeń, lecz także do wskazania barier utrudniających działalność samorządową i poszukiwania sposobów ich przezwyciężania. Wnioski z dyskusji mają zostać wykorzystane do opracowania raportu zawierającego rekomendacje dla uczelni i samorządów akademickich, co przyczynia się do wzmocnienia głosu studenckiego i doktoranckiego w przestrzeni akademickiej – dodaje Wojciech Kiełbasiński.