Portal informacyjny
Nauki społeczne
Zmarła dr Anna Tomczak
23 czerwca 2026 roku zmarła dr Anna Teresa Tomczak, geograf i geomorfolog, badaczka czwartorzędu i geolog morza, związana z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu w latach 1957-1983. Przez ponad trzy dekady aktywnie współtworzyła polską szkołę geomorfologiczną. Miała 89 lat.
Dr Anna Tomczak (z d. Śmietankówna) urodziła się w Grodnie 5 lutego 1937 r. W 1953 r., po uzyskaniu matury, rozpoczęła studia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika na kierunku geografii, które ukończyła w 1958 r. Pierwsze kroki na swojej drodze naukowej związała z macierzystą uczelnią, gdzie pod okiem wybitnych profesorów – Rajmunda Galona oraz Władysława Niewiarowskiego – rozwijała zainteresowania z zakresu geomorfologii glacjalnej i fluwialnej. Już na ostatnim roku studiów została asystentem stażystą. Tytuł magistra uzyskała w 1958 r., po czym została zatrudniona na stanowisku asystenta. Po obronie pracy doktorskiej pt. "Kępa Bazarowa na Wiśle w Toruniu w świetle badań geomorfologicznych oraz archiwalnych materiałów kartograficznych" w listopadzie 1968 r. otrzymała - z początkiem 1969 r. - etat adiunkta w Zakładzie Geomorfologii i Geografii Fizycznej na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi UMK.
Wczesny etap pracy naukowej Anny Tomczak zdominowały badania nad ewolucją i rzeźbą doliny Dolnej Wisły, ze szczególnym uwzględnieniem Kotliny Toruńskiej. Jako ekspertka od paleogeografii Torunia, dr Anna Tomczak uczestniczyła również na przełomie lat 70. i 80. w interdyscyplinarnych badaniach (wraz z archeologami i mediewistami), których celem było zlokalizowanie pozostałości pierwotnej osady Torunia.
W 1983 r. dr Anna Tomczak rozpoczęła pracę w Oddziale Geologii Morza Państwowego Instytutu Geologicznego w Sopocie (później w Gdańsku). Ten krok skierował jej karierę na zupełnie nowe tory – od geomorfologii rzek płynnie i z sukcesami przeszła do geologii wybrzeża morskiego i paleogeografii Bałtyku. Stała się jednym z głównych krajowych ekspertów ds. budowy geologicznej strefy brzegowej. We współautorstwie prowadziła badania nad rekonstrukcją transgresji litorynowej na południowym brzegu Bałtyku oraz holoceńską ewolucją Mierzei Wiślanej i Półwyspu Helskiego. Stan badań nad strefą brzegową został przez nią zsyntetyzowany na potrzeby "Atlasu geologicznego Południowego Bałtyku" wydanego w 1995 r. Efektem było również opracowanie (we współautorstwie) geochronologii górnego czwartorzędu w polskiej strefie brzegowej.
Dr Anna Tomczak zapisała się w historii polskiej nauki jako badaczka o niezwykle uniwersalnym warsztacie terenowym. Potrafiła w unikalny sposób połączyć klasyczną "lądową" geomorfologię z nowoczesną geologią morską, co pozwoliło na znacznie głębsze zrozumienie procesów kształtowania się polskiego wybrzeża. Przez wiele lat angażowała się w działalność Towarzystwa Naukowego w Toruniu oraz Polskiego Towarzystwa Geograficznego, w którym pełniła funkcje skarbnika, a w latach 1972-1974 sekretarza. Za swoją działalność w PTG w 1973 r. została odznaczona Złotą Odznaką tego Towarzystwa. Była również członkiem Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, Oddziału Pomorskiego Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk o Ziemi, a w kadencji 2016-2020 członkiem Sekcji Geologii Morza Komitetu Badań Morza PAN.
