Nauki ścisłe [2026-04-06]

Zmarła dr Cecylia Iwaniszewska

— Redakcja

W wieku 97 lat zmarła dr Cecylia Iwaniszewska, pierwsza absolwentka astronomii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, ceniona badaczka, wieloletnia pracowniczka Centrum Astronomii UMK w Piwnicach, działaczka społeczna i popularyzatorka nauki, za szczególne zasługi dla rozwoju naszej Uczelni uhonorowana wyróżnieniem Convallaria Copernicana.

Dr Cecylia Iwaniszewska z domu Łubieńska urodziła się 24 listopada 1928 r. w Warszawie. Była absolwentką Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika Bydgoszczy. W grudniu 1945 r. rozpoczęła studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu na kierunku matematyka. Astronomią zainteresowała się pod wpływem prof. Wilhelminy Iwanowskiej. Studia ukończyła jako pierwszy absolwent kierunku astronomia. Już na trzecim roku studiów rozpoczęła pracę w Katedrze Astrofizyki jako zastępca asystenta. Aktywnie uczestniczyła w powstawaniu Obserwatorium Astronomicznego w Piwnicach, biorąc udział w instalacji pierwszego teleskopu w Obserwatorium – astrografu Drapera. Obserwacje prowadzone przy użyciu teleskopu stały się podstawą obronionej przez nią w listopadzie 1959 r. pracy doktorskiej napisanej pod kierunkiem prof. Wilhelminy Iwanowskiej. Był to drugi doktorat z astronomii na UMK.

Po obronie doktoratu pracowała na etacie adiunkta, a następnie starszego wykładowcy. Na przełomie lat 60. i 70. brała aktywny udział w przygotowaniach obchodów 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika; wygłosiła szereg odczytów, opublikowała książkę i wiele artykułów, redagowała pozycje innych autorów. Uczestniczyła także w organizacji nadzwyczajnego Kongresu Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Toruniu w 1973 r. W latach 1980-1984 pełniła funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Astronomii. Na emeryturę przeszła w 1989 r., ale aż do roku 2007 prowadziła zajęcia dydaktyczne.

Główne zainteresowania badawcze dr Cecylii Iwaniszewskiej dotyczyły astrofizyki i astronomii gwiazdowej, później historii astronomii i kultury oraz nauczania astronomii. Opublikowała 15 prac naukowych w anglojęzycznych czasopismach specjalistycznych, ponad 150 artykułów popularnonaukowych i sprawozdań w językach polskim, francuskim, angielskim, hiszpańskim i czeskim. Jako redaktor, autor lub współautor wydała 5 pozycji książkowych. Odbyła kilka dłuższych wizyt na uniwersytetach zagranicznych (Strasburg, Hyderabad) i wiele krótszych wyjazdów na konferencje i wykłady (NRD, Czechosłowacja, Dania, Francja, Hiszpania, Meksyk, Niemcy, USA, Wielka Brytania, Włochy, Niemcy). Od 1958 r. należała do Międzynarodowej Unii Astronomicznej, w której przede wszystkim bardzo aktywnie uczestniczyła w pracach Komisji Nauczania Astronomii (w latach 1985-1988 była jej prezydentem).

Dr Cecylia Iwaniszewska działała aktywnie w wielu organizacjach i stowarzyszeniach. Należała do Polskiego Towarzystwa Astronomicznego (od 2023 r. jest jego Członkiem Honorowym), Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, Towarzystwa Naukowego w Toruniu (od 2024 r. jako Członek Honorowy), Towarzystwa Miłośników Torunia, Klubu Inteligencji Katolickiej (w latach 1994-2017 pełniła funkcję jego prezesa) oraz Stowarzyszenia Absolwentów UMK (w 2010 r. została jego pierwszym Członkiem Honorowym).

Wielokrotnie była nagradzana przez władze UMK, w tym Medalem "Za zasługi położone dla rozwoju Uczelni". Jest laureatką licznych państwowych i samorządowych nagród i wyróżnień. Najważniejsze z nich to Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Odznaka Zasłużony Działacz Kultury, srebrny i złoty medal "Unitas Durat Palatinatus Cuiaviano-Pomeraniensis" Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Honorowy Medal "Za Zasługi dla Miasta Torunia" na Wstędze od Rady Miasta Torunia, Medal Honorowy Prezydenta Miasta Torunia "Thorunium", a także Nagroda Prezydenta Miasta Torunia w kategorii Ochrona Dziedzictwa Narodowego. W 2026 r. otrzymała także szczególne wyróżnienie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu "Convallaria Copernicana" za wybitny wkład w rozwój nauki i naszej uczelni.

Cecylia Iwaniszewska ma dwóch synów, czworo wnuków i troje prawnuków.

Uroczystości pogrzebowe odbędą się 10 kwietnia 2026 r. w Toruniu. O godz. 11:00 odprawiona zostanie msza św. żałobna w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (ul. Panny Marii 2). Po mszy odbędzie się ceremonia pogrzebowa na Cmentarzu św. Jerzego przy ul. Gałczyńskiego.