Naukowa środa u psychologów

Instytut Psychologii UMK zaprasza na kolejne spotkanie w ramach "Naukowych śród u psychologów". 4 listopada wykład pt. "Postrzeganie sprawczości w sztuce generowanej przez AI: rola percepcji umysłu i przypisywania autorstwa" wygłoszą  dr Ewa Ratajczak i Paweł Banaszewski z Instytutu Psychologii UMK.

"Naukowe środy u psychologów" to seria krótkich wykładów, które odbywają się w Instytucie Psychologii w każdą środę o godzinie 14:00 w sali 105. Wstęp wolny.

Streszczenie wykładu: Generatywna sztuczna inteligencja coraz częściej tworzy artefakty oceniane na równi z dziełami powstałymi w wyniku działalności człowieka. Rodzi to pytania o to, jak ludzie postrzegają systemy zdolne do pozornie kreatywnego działania i jak na nie reagują. W przedstawionym badaniu sprawdzamy, czy postrzegane autorstwo wpływa na ocenę dzieł sztuki generowanych przez AI lub człowieka oraz jak na tę zależność wpływają przekonania dotyczące zdolności AI do posiadania stanów umysłowych i intencji artystycznej.

W badaniu wzięło udział 225 osób, które oceniały 20 obrazów pod względem stopnia podobania się, piękna/atrakcyjności estetycznej, głębi znaczenia oraz wartości pieniężnej. Obrazy reprezentowały dwa style: realistyczny oraz abstrakcyjny, a w obrębie każdego z nich połowę dzieł stanowiły obrazy stworzone przez człowieka, a drugą połowę – prace wygenerowane przez AI. Co istotne, uczestnicy badania nie zostali poinformowani o rzeczywistym autorstwie ocenianych dzieł, a jedynie wykonali zadanie polegające na przypisywaniu autorstwa poszczególnym pracom. Ponadto zmierzono kwestionariuszowo skłonność osób badanych do przypisywania AI antropomorficznych zdolności umysłowych oraz intencji artystycznych.

Analiza liniowych modeli mieszanych wykazała istotny statystycznie wpływ stylu artystycznego, polegający na preferencji obrazów realistycznych nad abstrakcyjnymi. Ponadto osoby badane oceniały dzieła stworzone przez człowieka wyżej niż te wygenerowane przez AI, zarówno biorąc pod uwagę rzeczywiste, jak i przypisane autorstwo, dla którego efekt ten był jeszcze silniejszy. Istotny statystycznie efekt interakcji pomiędzy stylem i autorstwem wykazał, że preferencja wytworów ludzkich jest silniejsza w przypadku realizmu. Skłonność do przypisywania AI intencji artystycznej okazała się moderatorem powyższego związku. Uwzględnienie jej wiązało się z bardziej pozytywną oceną dzieł generowanych przez AI bez wpływu na postrzeganie prac stworzonych przez człowieka. Biorąc pod uwagę, iż trafność przypisywania autorstwa przez uczestników badania w większości nie różniła się od poziomu losowego, uzyskane wyniki podkreślają znaczenie wpływu posiadanych przekonań i uprzedzeń na subiektywną ocenę sztuki.