Naukowa środa u psychologów: medyczny Nobel

Instytut Psychologii UMK zaprasza na pierwsze w tym roku akademickim spotkanie w ramach "Naukowych śród u psychologów". 14 października wykład pt. "Od Chlamydomonas do neuronów: optogenetyka i przyczynowe badanie poznania. Nagroda Nobla 2026 z fizjologii lub medycyny" wygłosi dr Andrzej Zykubek z Katedry Kognitywistyki UMK.

"Naukowe środy u psychologów" to seria krótkich wykładów, które odbywają się w Instytucie Psychologii w każdą środę o godzinie 14:00 w sali 105. Wstęp wolny.

Streszczenie wykładu: Tegoroczną Nagrodę Nobla z fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia dotyczące kanałów jonowych bramkowanych światłem oraz za stworzenie optogenetyki. Wykład przybliży nam to osiągniecie i przedstawi drogę od badań podstawowych nad fototaksją jednokomórkowej zielenicy Chlamydomonas reinhardtii i identyfikacji kanalrodopsyn, białek łączących fotorecepcję z przewodnictwem jonowym, aż po ich zastosowanie w neuronach ssaków. Pokażemy, jak badania nad sygnalizacją komórkową glonów dostarczyły narzędzia, które pozwala włączać i wyciszać aktywność wybranych komórek nerwowych w żywym mózgu.

Szczególną uwagę poświęcimy znaczeniu tego przełomu dla nauk o poznaniu. Optogenetyka umożliwia bowiem przejście od odnotowywania korelacji między aktywnością neuronalną a procesami poznawczymi, takimi jak pamięć, uwaga, motywacja czy podejmowanie decyzji, do ich przyczynowej manipulacji z dużą precyzją czasową i swoistością wobec określonych populacji komórek. Omówimy również ograniczenia tej metody oraz jej konsekwencje dla mechanistycznych wyjaśnień poznania.