Nauki przyrodnicze [2026-08-06]

Organek zagra na Spitsbergenie

— Redakcja

10 sierpnia zespół Organek wyruszy na Spitsbergen, by wspólnie z naukowcami Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu opowiedzieć historię miejsca, w którym skutki zmian klimatycznych widać niemal z dnia na dzień. W ten sposób rozpocznie się projekt pod hasłem "Nauka. Muzyka. Arktyka."

Celem ekspedycji będzie stworzenie filmu dokumentalnego o badaniach prowadzonych przez naukowców UMK na Spitsbergenie. Przewodnikiem po tej historii będzie Tomasz Organek, muzyk, absolwent i Ambasador UMK, który wraz z zespołem dołączy do ekspedycji. Jego spotkania z naukowcami i Arktyką poprowadzą widzów przez opowieść o miejscu, w którym skutki zmian klimatu stają się widoczne szybciej niż w większości regionów świata.

W niezwykłej arktycznej scenerii zabrzmi również muzyka. Zespół Organek zaplanował kameralny, akustyczny występ w pobliżu Stacji Polarnej UMK, u stóp topniejącego lodowca – oczywiście wyłącznie w takim zakresie, na jaki pozwolą warunki atmosferyczne i organizacyjne. Nie będzie to koncert ani wydarzenie komercyjne. Artyści biorą udział w projekcie nieodpłatnie, traktując go jako wspólne przedsięwzięcie służące popularyzacji nauki i zwróceniu uwagi na wyzwania, przed którymi stoi współczesna Arktyka.

Nie jedziemy na Spitsbergen po to, żeby zagrać koncert. Dołączamy do tej wyprawy, bo wierzymy, że o nauce można opowiadać także poprzez emocje. Muzyka ma tu zatrzymać uwagę i zachęcić do zadawania pytań o świat, który się zmienia – mówi Tomasz Organek.

Artystycznym dopełnieniem projektu będzie nowy utwór Tomasza Organka inspirowany Spitsbergenem i zachodzącymi tam zmianami klimatycznymi. Piosenka powstała specjalnie z myślą o wyprawie i będzie miała swoją premierę po jej zakończeniu. – To nie będzie kompozycja wyłącznie o Arktyce. To utwór o znikaniu – krajobrazów, miejsc, ale też tego, co wydaje nam się w życiu trwałe. Chciałbym zatrzymać choć część emocji, które towarzyszą spotkaniu z tym miejscem – dodaje Tomasz Organek.

Przez muzykę do wiedzy

Projekt ma pokazać, że współczesna komunikacja naukowa wymaga nowych sposobów docierania do odbiorców. Muzyka pomaga skierować uwagę na badania prowadzone przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika oraz wyzwania, z którymi mierzy się współczesna Arktyka.

Uniwersytet ma nie tylko prowadzić badania, ale także umieć o nich opowiadać. Dziś wiedza konkuruje o uwagę odbiorców z tysiącami innych komunikatów. Dlatego szukamy nowych języków popularyzacji nauki. Koncepcja projektu narodziła się w Akademickim Centrum Kultury i Sztuki "Od Nowa". Od początku uznaliśmy, że to świetny sposób, by połączyć potencjał naukowców UMK z językiem kultury i dotrzeć z ich historią do szerokiego grona odbiorców. Film dokumentalny i muzyka pozwalają dotrzeć do ludzi, którzy być może nigdy nie sięgnęliby po publikację naukową, ale chcą lepiej zrozumieć świat, w którym żyją. W tym projekcie muzyka nie jest celem – jest narzędziem prowadzącym do nauki – mówi prof. Adam Kola, prorektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Od wielu lat toruńscy naukowcy prowadzą na Spitsbergenie badania dotyczące funkcjonowania środowiska polarnego. Szczególnym obiektem obserwacji pozostaje dla nich lodowiec Waldemara, którego zmiany są systematycznie dokumentowane przez badaczy. Zdjęcia do filmu będą realizowane w rejonie Stacji Polarnej UMK oraz lodowca. Dokument pokaże zarówno kulisy pracy naukowców, jak i znaczenie obserwacji prowadzonych przez nich dla zrozumienia zmian zachodzących na naszej planecie.

Arktyka jest jednym z najlepszych laboratoriów do obserwowania zmian zachodzących na Ziemi. To, co dokumentujemy na Spitsbergenie, pomaga lepiej zrozumieć procesy, które w przyszłości będą miały znaczenie również dla innych regionów świata. Każdy kolejny sezon badawczy przynosi nowe dane i pokazuje, jak dynamicznie zmienia się środowisko polarne. Mam nadzieję, że dzięki temu projektowi wiedza zgromadzona przez lata trafi również do osób, które na co dzień nie śledzą badań naukowych – podkreśla prof. Ireneusz Sobota, kierownik Stacji Polarnej UMK na Spitsbergenie.

Po zakończeniu ekspedycji przyjdzie czas na kolejne odsłony projektu. Najważniejszymi z nich będą film dokumentalny, nowy materiał muzyczny zespołu Organek – w tym premierowy singiel inspirowany Spitsbergenem – a także materiały edukacyjne, fotograficzne i multimedialne. Całość uzupełnią spotkania z twórcami filmu, naukowcami i muzykami, pokazy specjalne oraz działania popularyzujące wiedzę o Arktyce.

Najciekawsze projekty powstają dziś tam, gdzie spotykają się różne języki opowiadania o świecie. Naukowcy dostarczają wiedzy, artyści pomagają nadać jej emocje. Dzięki temu możemy dotrzeć do osób, które normalnie nie zainteresowałyby się badaniami prowadzonymi na Spitsbergenie - mówi Roman Tondel, dyrektor Akademickiego Centrum Kultury i Sztuki "Od Nowa", pomysłodawca projektu.

Inicjatywa toruńskiego uniwersytetu udowadnia, że znaczenie badań naukowych nie kończy się na publikacjach i konferencjach. Wiedza zdobywana przez naukowców UMK na Spitsbergenie może stawać się punktem wyjścia do szerszej rozmowy o zmianach klimatu, odpowiedzialności za środowisko i wyzwaniach, które dotyczą całego społeczeństwa. W ten sposób badania prowadzone w Arktyce zyskują także wymiar edukacyjny i społeczny.