Nauki ścisłe

90. urodziny prof. Lutosława Wolniewicza

— Prof. dr hab. Stanisław Dembiński
udostępnij na facebook udostępnij na twitterze udostępnij na linkedin wyślij mailem wydrukuj
prof. Lutosław Wolniewicz
fot. Andrzej Romański

25 października Profesor Lutosław Wolniewicz, nestor toruńskich fizyków, obchodzi 90. urodziny.

Prof. Lutosław Wolniewicz jest absolwentem Liceum Mikołaja Kopernika w Toruniu, fizykę studiował na UMK i UW. Od 1954 roku pracował na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Po studiach rozpoczął współpracę z prof. Włodzimierzem Kołosem. Wspólnie opracowywali podstawy teorii drobin dwuatomowych z dokładnym uwzględnieniem ruchu jąder, efektów relatywistycznych i poprawek radiacyjnych. Na tej podstawie wykonali na komputerach w Chicago słynne obliczenia energii dysocjacji drobiny H2, stwierdzając definitywnie sprzeczność między wartością teoretyczną a ówczesną wartością doświadczalną. Przeprowadzone w związku z tym nowe badania eksperymentalne w USA i w Kanadzie (m.in. przez laureata Nagrody Nobla Gerharda Herzberga) w pełni potwierdziły przewidywania teorii. Obliczony moment kwadrupolowy H2 posłużył astrofizykom do wyznaczenia zawartości wodoru na Jowiszu, a podanie przez Wolniewicza najdokładniejszych, z istniejących w literaturze, wartości prawdopodobieństw przejść, służy im do oceny ilości wodoru w przestrzeni międzygwiezdnej.

Wielką i uznaną w świecie wartość ma opracowana i zastosowana przez Wolniewicza w teorii efektów nieadiabatycznych drobin perturbacyjno-wariacyjna metoda obliczeń oraz podany przez niego nowy i stabilny algorytm. Na tej drodze otrzymał on najdokładniejsze ze znanych ówcześnie wartości energii rotacyjnych jonu HD+ i drobin H2, HD i D2 w podstawowym i wzbudzonych stanach elektronowych, a także prawdopodobieństwa przejść między tymi stanami. Nie sposób wymienić tu wszystkich pionierskich rezultatów prof. Wolniewicza w teorii drobin. Warto wspomnieć jeszcze o opracowaniu nowej metody opisu rozpraszania atomu na drobinie dwuatomowej. Metodę tę zaadaptowano także do obliczeń stanów związanych trzech ciał.

Prace prof. Wolniewicza odznaczają się największą ze znanych w światowej literaturze dokładnością prezentowanych rezultatów numerycznych i traktowane są przez innych autorów jako bezdyskusyjne punkty odniesienia w weryfikowaniu różnych formalizmów obliczeniowych i ocenie wyników eksperymentów. W liczącym około sto pozycji jego dorobku naukowym, publikowanym wyłącznie w anglojęzycznych, najpoważniejszych międzynarodowych czasopismach, są także prace poświęcone optyce kwantowej, fizyce ciała stałego oraz pewnym aspektom teorii tzw. kwantowych układów dynamicznych. Według Google Scholar, 137 prac prof. Lutosława Wolniewicza było cytowanych 9887 krotnie, w tym najsłynniejsze trzy prace z W. Kołosem, dotyczące molekuły wodoru (z lat sześćdziesiątych XX wieku) – ponad 2,5 tys-krotnie. O ciągle dużym znaczeniu prac prof. Wolniewicza świadczy fakt, że w ciągu ostatnich 5 lat były one cytowane ponad tysiąckrotnie. Prof. Wolniewicz intensywnie współpracował naukowo z licznymi ośrodkami zagranicznymi. Jako visiting professor przebywał wielokrotnie na uniwersytetach kanadyjskich w Toronto i Guelph, w Niemczech na Uniwersytecie w Bielefeld, a przez kilkanaście lat bywał na 2-3 miesięcznych pobytach jako 'akademischer Gast' na słynnej ETH w Zurychu.

Jest bez wątpienia twórcą szkoły obliczeń atomowo-molekularnych, wielu z promowanych przez niego doktorów habilitowało się i otrzymało tytuły profesorskie. W 1981 r. został pierwszym demokratycznie wybranym dyrektorem Instytutu Fizyki UMK. Jest laureatem wielu nagród.

udostępnij na facebook udostępnij na twitterze udostępnij na linkedin wyślij mailem wydrukuj

Powiązane artykuły

Prof. Katharina Boguslawski laureatką Nagrody Naukowej Polityki!

Fizycy z grantem


Z nagrodą za wybitne osiągnięcia

Dr Karska o Noblu za najciemniejsze sekrety Wszechświata


Na stronach internetowych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika są stosowane pliki „cookies” zgodnie z Polityką prywatności.
Ustawienia zaawansowane
Na stronach internetowych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika są stosowane pliki „cookies” zgodnie z Polityką prywatności. Stosowane przez nas ciasteczka służą wyłącznie do poprawienia funkcjonalności strony. Zbierane dane są przetwarzane w sposób zanonimizowany i służą do budowania analiz i statystyk, na podstawie których będziemy mogli dostosować sposób prezentowanych treści do ogólnych potrzeb użytkowników oraz podnosić ich jakość. W tym celu korzystamy z narzędzi Google Analytics, CUX i Facebook Pixel. Poniżej możliwość włączenia/wyłączenia poszczególnych z nich.
  włącz/wyłącz
Google Analitics

Korzystamy z narzędzia analitycznego Google Analytics, które umożliwia zbieranie informacji na temat korzystania ze stron Portalu (wyświetlane podstrony, ścieżki nawigacji pomiędzy stronami, czas korzystania z Portalu)

CUX

Korzystamy z narzędzia analitycznego CUX, które pozwala na rejestrowanie odwiedzin na stronach Portalu.

Facebook Pixel

Korzystamy z narzędzia marketingowego Facebook Pixel, które umożliwia gromadzenie informacji na temat korzystania z Portalu w zakresie przeglądanych stron.